Yeni muhafazakâr popüler Türk edebiyatında toplumsal cinsiyet kurguları: Wattpad roman(s)larına feminist eleştirel bir bakış

Abstract

Popüler aşk romanları, edebiyat sahasında uzun süre “kadınsı eğlence” için kurgulanmış ucuz kurgular olarak ele alınsa da toplumsal gelişmelerin özellikle kadınlar için ne ifade ettiğine dair fikir veren, toplumsal cinsiyet rejimini etkileyen kültür ürünleridir. Bu çalışmada, çevrimiçi ortamda hikaye üretme ve yayınlama imkanı sunan Wattpad adlı uygulamada muhafazakar genç kadınların ürettikleri aşk romanlarını, yeni muhafazakarlık ve toplumsal cinsiyet kurguları açısından feminist edebiyat eleştirisi yöntemiyle değerlendirdik. Özellikle 1970 sonrası ortaya çıkan hidayet romanlarındaki muhafazakarlıkla günümüz Wattpad romanlarındaki muhafazakarlığı karşılaştırarak hidayetin dönüşümünü anlamaya çalıştık. Bu anlamda neoliberalizmle yeni muhafazakarlığın ittifakının bir yansıması olarak Wattpad romanslarında din ve kapitalist tüketim alışkanlıklarının iç içe geçtiğini; bir yandan namaz, kurban kesme, camiye gitme gibi dini ritüeller tasvir edilirken diğer yandan lüks villaların, son model arabaların, zengin ve çeşitli kıyafet betimlemelerinin, kısaca üst sınıf bir hayat tarzının arzu edilir şekilde temsil edildiğini gözlemledik. Wattpad romanslarındaki ideal erkeğin eğitiminin önemsiz olduğunu; düşünsel ya da sanatsal yeteneklerinden çok beden gücünün ve cinsel anlamda çekici fiziksel görünümünün ön plana çıkarıldığını; işkenceye varan şiddet gösterilerinin meşru görüldüğü bir hegemonik erkeklik inşasının asker, polis, özel harekat ve holding sahibi erkekler üzerinden kurgulandığını gözlemledik. Wattpad romanlarında gençler, eğitim ya da meslek sahibi olmanın, zenginlik için yeterli olamayacağını; köklü bir aile mirası yahut karanlık mafyatik bağlantılar olmaksızın refah bir hayat sürmenin mümkün olmadığını düşünmektedir. Özellikle genç kadınlar için bu durum, “bir holdingin tek varisi” ya da “mafya” bir genç erkekle evlenmenin kurtuluş olarak görülmesine neden olmaktadır. Üstelik mafyatik şiddet, meşru görülmekte; çeteleşme, adaletin temini için tek yol olarak kabullenilmektedir. Aşk hikayelerinin, özellikle asker, polis ve mafyatik erkekliğin idealize edildiği ve kurgu içinde milliyetçi muhafazakar söylemin önemli bir yer tuttuğu popüler edebiyat ürünleri olması, 21. yüzyılın duygu temelli, dış tehditlere karşı öfke, korku ve nefret gibi hislere odaklanan yeni muhafazakar söyleminin bir sonucu olarak okunabilir.