Investigation of the middle school students’ metaphoric perceptions and mental models about socioscientific issues

Abstract

Bu araştırmada, ortaokul öğrencilerinin (6.,7., ve 8. sınıf) çeşitli sosyo-bilimsel konulara (GDO, Nükleer Enerji, Organ Bağışı) ilişkin var olan metaforik algılarının ve zihinsel modellerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Araştırmada nitel araştırma yöntemi kapsamında fenomenoloji deseni kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubu 2019-2020 eğitim-öğretim yılında Gaziantep ili Şehitkamil ilçesindeki bir devlet okulunda öğrenim gören 180 ortaokul (6.,7., ve 8.sınıf) öğrencisinden oluşmaktadır. Araştırmada her sosyo-bilimsel konuya (SBK) yönelik ayrı olarak hazırlanan ve 4 tane açık uçlu sorudan oluşan form veri toplama aracı olarak kullanılmıştır. Elde edilen metaforlar ve zihinsel modeller incelenerek veriler frekans (f) ve yüzdelik (%) olarak hesaplanmış, kavramsal kategorilere ve özelliklerine göre sınıflandırılarak tablo haline getirilmiştir. Metaforlar özelliklerine göre yapısal, ontolojik ve yönsel metaforlar olarak sınıflandırılırken, zihinsel modeller ise yapısal, sentez ve ilkel modeller olarak sınıflandırılmıştır. Araştırmanın sonuçlarına göre; ortaokul öğrencilerinin büyük bir kısmının GDO uygulamalarına ve Nükleer Enerjinin kullanımına ilişkin olumsuz algılara sahipken Organ Bağışına ilişkin olumlu algılara sahip oldukları ve öğrencilerin sosyo-bilimsel konularla ilgili yetersiz bilgilere ve bazı kavram yanılgılarına sahip oldukları elde edilmiştir. Medya, okul ve sosyal çevrenin öğrencilerin sosyo-bilimsel konularla ilgili bilgi edinmeleri ve etkilenmeleri konusunda oldukça etkili olduğu belirlenmiştir. Öğrencilerin GDO ve Nükleer Enerji konusunda oluşturdukları zihinsel modelleri ve metaforları daha çeşitli iken Organ Bağışı konusunda geliştirdikleri zihinsel modellerin ve metaforların çeşitliliğinin daha az olduğu tespit edilmiştir. Öğrencilerin sosyo-bilimsel konularla ilgili bilgi seviyelerini arttırmak ve var olan kavram yanılgılarını gidermek için müfredatta sosyo-bilimsel konulara daha fazla yer verilmesi, öğretmen adaylarının eğitiminde eğitim fakültelerinin sosyo-bilimsel konuların öğretimine ilişkin ağırlık verilmesi ve öğretmenlerin öğrencilerde sosyo-bilimsel konulara merak uyandırmak ve araştırma yapmalarını sağlamak için derslerde farklı yöntem ve teknikler uygulanması önerilmiştir.