Türkçenin yabancı dil olarak öğretiminde yanıltıcı eşdeğerlik: Türkçe - Arapça örneği

Abstract

Türkler ve Araplar arasında yıllar boyu süren etkileşim neticesinde Türkçe ve Arapça dilleri, ödünç sözcükler ve dil bilgisel terimleri/tanımları açısından değiş tokuş yapmaktadır. Bu çalışmanın amacı, ana dili Arapça olan öğrencilerin Türkçe derslerinde karşılaşabilecekleri zorluklara, iki dilde telaffuzları aynı lakin anlamları farklı olan çok sayıda ortak kelimeden yola çıkarak odaklanmaktır. Bu sözcüklerden bir kısmı, “zaman, insan, cümle, saat vb.” örneklerinde olduğu gibi her iki dilde de aynı anlamda kullanılmaktadır. Bir kısmı ise, “vücut, müsait, sanat, fiyat vb.” sözcükleri gibi, anlam ve kullanım bakımından çeşitli farklılıklar göstermektedir. Bu çalışmada yabancılara Türkçe öğretiminde en çok kullanılan ders kitaplarından biri olan ‘İstanbul Yabancılar için Türkçe’ (2019) seti veri kaynağı olarak kullanılmıştır. A1, A2, B1 ve B2 düzeylerinde yer alan Arapça kökenli sözcükler, çalışmanın kuramsal çerçevesini oluşturan yanıltıcı eşdeğerlik açısından incelenmiştir. Nitel araştırma yöntemi ile gerçekleştirilen çalışmanın verileri doküman incelemesi ile toplanmıştır. Nitel veriler sözcük listelerine çevrilmiş ve bu veriler betimsel analiz ile değerlendirilmiştir. Arapça kökenli sözcüklerin toplam sayıları ve tekrar sıklıkları tespit edilmiştir. Yapılan incelemeler sonucunda A1 düzeyinde toplam Arapça kökenli sözcük sayısı 304, yanıltıcı eşdeğer sözcük sayısı 15; A2 düzeyinde toplam Arapça kökenli sözcük sayısı 439, yanıltıcı eşdeğer sözcük sayısı 34; B1 düzeyinde toplam Arapça kökenli sözcük sayısı 502, yanıltıcı eşdeğer sözcük sayısı 38; B2 düzeyinde toplam Arapça kökenli sözcük sayısı 570, yanıltıcı eşdeğer sözcük sayısı 41 olarak tespit edilmiştir. Tüm düzeylerde elde edilen Arapça kökenli sözcük toplam sayısı 1807, yanıltıcı eşdeğer sözcük toplam sayısı 128’dir. Arapça alanından bir uzmanın görüşleri alınarak betimsel analiz yoluyla bu sözcüklerin yanıltıcı eşdeğerlik durumu sınıflandırılmış ve yorumlanmıştır. İstanbul Yabancılar için Türkçe ders ve çalışma kitaplarındaki yanıltıcı eşdeğerli sözcüklerin tespiti ve açıklamaları ile birlikte ana dili Arapça olan öğrencilere söz varlığı öğretiminde öğretmenlere yardımcı olacak destekleyici etkinlik önerileri sunulmuştur. Aynı zamanda yabancı dil öğretiminde kullanılması gereken öğretim dilinin önemine de dikkat çekilmiştir.