Çevre eğitimine dayalı fen, teknoloji, mühendislik, matematik temelli etkinliklerin özel yetenekli öğrencilerin 21. yüzyıl becerilerini geliştirmesine yönelik araştırma

Abstract

Bu çalışmada, Çevre eğitimine dayalı Fen, Teknoloji, Mühendislik, Matematik (E-STEM) temelli etkinlik geliştirmek, sunmak ve geliştirilen etkinliklerin özel yetenekli öğrencilerde çevreye yönelik algılarını ve 21. yüzyıl becerilerini tespit etmek amaçlanmıştır. Çalışmada nitel araştırma yöntemlerinden durum çalışması esas alınmıştır. Araştırmanın katılımcılarını belirlemek için amaçlı örnekleme yönteminden ölçüt örnekleme türü uygulanmıştır. Bu amaç doğrultusunda, UP (Ultra Potential) programına katılım sağlayan Özel yetenekli, 5 ve 6. Sınıf 10-12 yaş grubunda olan öğrenciler araştırma grubunu oluşturmuştur. 6 haftalık 34 saatlik E-STEM uygulamaları 2019-2020 eğitim öğretim yılı bir özel okulda STEM laboratuvarında geliştirilmiş ve 17 özel yetenekli öğrenciye (12 erkek, 5 kız) uygulanmıştır. Çalışmada dört ayrı çevre konusuna yönelik “STEM Çemgisi aşamaları” takip edilerek etkinlikler uygulanmıştır. “Hava kirliliği” konusunda; “Yelkenbüs yapımı”, “Uzay kirliliği” konusunda “Uzay çöplerini toplayan/yok eden araç”, “Su kirliliği” konusunda “Gemi ağları robotu”, “Ses kirliliği” konusunda “Çevre dostu kulaklık tasarımı” uygulanmıştır. Verilerin toplanmasında; yarı yapılandırılmış görüşmeler, Odak Grup Görüşmesi, Gözlem Formu, Öğrenci Günlükleri, Öz Değerlendirme Formu, 21. yüzyıl Becerileri Açık Uçlu Soru Formu ve Çevre Algılarına Yönelik Açık Uçlu Soru Formu kullanılmıştır. Verilerin analizi içerik analizi kullanılarak açık kodlama ile değerlendirilmiştir. Sonuç olarak, E-STEM uygulamaları özel yetenekli öğrencilerin çevreye yönelik algılarını ve 21. yüzyıl becerilerini geliştirmede olumlu yönde katkı sağlamıştır. Araştırma sonucunda, E-STEM uygulamaları ile özel yetenekli öğrenciler; geri dönüşümün, sürdürülebilir çevrenin ve alternatif enerji kaynaklarının önemini daha iyi anladıkları görülmüştür. Aynı şekilde, hava kirliliği, uzay kirliliği, su kirliliği ve ses kirliliği gibi çevre sorunlarının giderilmesi için yaratıcı çözüm önerileri geliştirerek ürünlerin prototipini çizdikleri ve takım çalışması içerisinde ürünleri tasarladıkları, doğaya yönelik bilincin ve duyarlılığın arttığı, etkili öğrenmelerin gerçekleştiği gözlenmiştir. Ayrıca, araştırmada öğrencilerin yaratıcılık, eleştirel düşünme, sorumluluk, üretkenlik, iletişim, girişimcilik, iş birliği, liderlik ve problem çözme gibi 21. yüzyıl becerilerini geliştirdikleri sonuçlarına varılmıştır.