Kesin olmayan talepler ile araç atama problemine dinamik bir yaklaşım

Abstract

Günlük hayatımızın gittikçe önemli bir parçası haline gelen dağıtım ve ulaştırma ağlarının önemli bir bileşeni olan araçların atanmasına yanıt verebilecek bir model ortaya atılmış ve tartışılmıştır. Araçların değişken hızlar ile öklitsel bir coğrafyada oluş zamanı, yeri ve gereksinim duyduğu servis zamanı rassal olan, olay meydana gelmeden önce kesin olarak bilinemeyen taleplere yanıt vermek amacı ile seyrettiği bir sistem tasarlanmıştır. Amacımız, zaman ekseninde müşterilerin bekleme zamanlarını minimize edecek bir politika bulmaktır. Çalışmamıza araç atama ve çizelgeleme problemleri ele alınarak ve dinamik atama probleminin geleneksel (statik) probleminden farkları ortaya konularak başlanmıştır. Dinamik problemler için bir ölçüt olabilecek dinamiklik derecesi kavramı irdelenmiştir. Dinamik atama yaklaşımımızı mümkün ve fizıbil kılan teknik ve teknolojiler, bazı maliyet analizleri ile birlikte değerlendirilmiştir. Takip eden bölümde İstanbul Kenti için mesafenin bir fonksiyonu olan temel bir yolculuk modeli kabul ve yöntemleri ile birlikte kurulmuştur. Çalışmamızın son bölümünde dinamik müşteri taleplerine etkin yanıt vermek üzere tasarlanan atama yaklaşımımızin ve literatürde kendine yer bulmuş alternatif atama politikalarının davranışları simülasyon modeli aracılığı ile gözlemlenmiştir. Yapılan simülasyon koşumları ile farklı yoğunluktaki müşteri talepleri altında yaklaşımımızın performansı tecrübe edilmiştir. Yaklaşımımızın hafif, az yoğun, yoğun ve çok yoğun müşteri talepleri altında alternatif politikalara göre daha etkin performans gösterdiği gözlenmiştir. Çalışmamız, temel maliyet yapıları dahilinde, yoğun trafik altında ve önerdiğimiz yaklaşım için optimal filo büyüklüğü tespit edilerek sonlandırılmıştır.