İzleyiciden kullanıcıya: Etkileşimli belgesellerin gelişimiyle dönüşen izleme deneyimi

Abstract

Ayrı bir tür olarak ortaya çıkışından beri özünü gerçeklik arayışından alan belgesel, dijitalleşmeyle birlikte yeni alanlarda varlığını sürdürmeye devam etmiştir. Kurgusal filmlerden farklı olarak toplumdaki olaylara objektif bir biçimde ayna tutmaya çalışan belgesel filmler çoğunlukla duyarlı, daha politik bir duruş sergileyen bir tavra sahip olmuştur. Yeni medya teknolojilerinin varlığı ile birlikte yeni bir belgesel formu olan etkileşimli belgeseller ortaya çıkmıştır. Bu formun ortaya çıkışı ile birlikte katılımcı, çoğunlukçu, çok sesli belgesel filmler seyirciyle buluşma şansı yakalamıştır. Yapılan bu çalışmada etkileşimli belgesellerin tanımı ve sınıflandırılması üzerinde durulmuş, kullanıcı deneyimi tasarımı perspektifinden yola çıkılarak, bu filmlerde izleyiciden kullanıcıya dönüşüm, kullanıcının rolü ve deneyimi analiz edilmiş; konusunu toplumsal meselelerden alan MIT Doc Lab çatısı altında toplanan bir dizi belgesel bu çerçevede analiz edilmiştir.