Uluslararası rezerv paralar ve geleceği

Abstract

Uluslararası para sisteminin en önemli bileşeni olan rezerv paralar, küreselleşme süreciyle birlikte konumlarını güçlendirmişlerdir. Yalnızca ekonomik temele dayanmayan rezerv paraların gücü siyasi ve askeri güç ile de desteklenmektedir. Bir para biriminin uluslararası rezerv para olması için belirli özelliklere sahip olması gerektiği genel kabuldür. Tarihi süreç içerisinde öncelikle sterlinin dünya üzerinde en yaygın kullanılan rezerv para birimi olduğuna, sonrasında ise bu konumu yitirmesiyle ABD dolarının yükselişine şahit olunmuştur. Günümüzde dolar hegemonyasının varlığını sürdürmesine rağmen heteredoks görüşler uluslararası para sisteminde yeni alternatif rezerv para birimlerinin ortaya çıkabileceğini savunmaktadırlar. Bu bağlamda tezin temel amacı uluslararası birincil rezerv para olan doların konumunun sürdürülebilirliğini araştırmaktır. Bu kapsamda dolara en yakın alternatif para birimi olarak görülen Renminbi incelenmiş, bunun yanı sıra euro, yen, altın, SDR, tek dünya parası fikri ve kripto paralar ele alınmıştır. Literatür taraması yapılarak gerçekleştirilen çalışmada bir para biriminin uluslararası rezerv para olması için gereken özelliklerin ülkenin sermaye hesabı açıklığı, esnek kur sistemine sahip olması, ülke ekonomisinin büyüklüğü, makroekonomik istikrar, finansal piyasaların gelişmişlik derecesi, ülkenin likidite sağlayabilme kapasitesi ve uluslararası ödeme sisteminde etkin olması (SWIFT Sistemi) olduğuna ulaşılmıştır. Çalışmadan elde edilen temel sonuç ise kısa vadede ABD dolarının birincil konumunu başka bir para biriminin alamayacağı fakat ABD ve dolar hegemonyasına karşı arayışların çoğalmasıyla birlikte yeni olasılıkların ortaya çıkabileceği yönündedir.