The end of meaning: The effect of 'gaze' and labeling on social relations

Abstract

Kimlik politikaları çalışmalarının genelinde, aktif özne konumunda bir Süje ile pasif etkilenen konumunda bir Obje yer alır. Süje bireyselliğinin ve özneliğinin iddiasında, Öteki'nin uymasını beklediği kurallar koymak ya da baskın retoriği kurgulamak gibi çeşitli metotlar uygular. Bununla birlikte, bu metotların en etkili olanı, çeşitli isim ve tanımlarla diğer bireyi Süjeden farklı bir Objeye indirgeyerek Öteki yapan 'etiketleme' olmuştur. 'Her etiketleme bir bakışla başlar' tezinden hareketle, bu tez, etiketleme teorisini, bakış teorisi üzerinden yeniden okumayı/yorumlamayı hedeflemektedir. Bu okumada çoğunlukla Türk toplumundan bir dizi sosyo-politik vaka incelemesi ele alınacaktır. Etiketleme tek yönlü olmayıp, Süjenin diğerini etiketlemesi ile sona ermez. Aksine, bu çalışmanın da iddia ettiği üzere, süreç iki yönlü olup, ötekileştirilen Obje, etiketleyicisine bir şekilde geri bakmaktadır. Şayet etiketlenen birey fiziksel görünümü, kıyafeti, cinsiyeti, ırkı ve/veya dini tercihi gibi kimliğinin görünen bir yönü dolayısıyla etiketlenmişse, bu geri bakış daha da belirginleşmektedir. Bu tez, spesifik olarak, etiketleme teorisyeni Howard S. Becker'ın sapkın (deviant) davranış çeşitleri tablosunda yer alan 'hatalı-suçlanan sapkınlar' üzerine eğilmektedir. 'Hatalı-suçlanan sapkınlar,' belirli genellemeler ve sterotipik yanlış kanılara dayalı olarak, sapkın fiil ve davranışlarda bulundukları var sayılan bireylerdir. Bu tez, bir eksende, verilmiş olan etikete 'boyun eğme' ya da 'karşı çıkma', diğer bir eksende ise algılanan farklılığını 'saklama' ya da 'açığa vurma' şeklinde dört-kategorili olarak oluşturulan bir tablo üzerinden, bakılan/etiketlenen bireyin, bu etiketleme sonucunda, reaksiyoner 'geri bakış' davranış çeşitlerini incelemektedir.