Fen Bilimleri dersinde değerler eğitiminin uygulanabilirliğine ilişkin öğretmen görüşleri

Abstract

Bu çalışma ile değerler eğitiminin sosyal bilimler alanındaki derslerin yanında Fen Bilimleri dersinde de uygulanabilirliğinin ortaya konulması amaçlanmıştır. Çalışmada nitel araştırma yöntemi kullanılmıştır. Fen bilimleri öğretmenlerinin değer kavramının tanımı, Fen Bilimleri dersinde değerler eğitiminin gerekçeleri, kazandırılabilir değerler ve ilgili üniteler, mevcut koşullarda uygulanabilirliği, araç gereç ve materyal önerileri ile değerler eğitiminin Fen Bilimleri öğretim programındaki yeri ve günlük yaşamdan örneklerle değerler eğitimi önerileri konusundaki görüşleri yedi adet açık uçlu sorudan oluşan yarı yapılandırılmış görüşme ile alınmıştır. Öğretmenlerin Fen Bilimleri dersinde değerler eğitiminin uygulanabilirliği hakkındaki görüşleri araştırmacı ve bir öğretmen tarafından tema ve kodlamalarla sınıflandırılmıştır. Çalışma sonucunda değer kavramına öğretmenler tarafından olgusal, bireye özgü ve toplumsal tanımlamalar yapıldığı görülmüştür. Ayrıca Fen Bilimleri dersi günlük yaşama uyarlanabilen, doğayı, canlıları ve insanı konu edinen bir ders olduğu için değerler eğitiminin belirli derslere özgü düşünülmemesi gerektiği ve Fen Bilimleri dersinden ayrı tutulamayacak bir kavram olduğu ifade edilmiş; bu derste kazandırılabilecek değerler olarak birçok değer sıralanmıştır. Bunun yanında Fen Bilimleri dersinde değerler eğitimi için zamanın yeterli olmadığı öğretmenlerin çoğunluğu tarafından ifade edilerek sınıf mevcutlarının kalabalıklığı, öğrencilerin hazırbulunuşluklarının yeterli olmaması, sınav odaklı eğitim sistemi gibi olumsuz nedenlerden dolayı Fen Bilimleri dersinde değer ediniminin zorlaştığı vurgulanarak öğrencilerin Fen Bilimleri dersinde yaparak yaşayarak ve rol model alarak değerleri kazanacağı vurgulanmıştır. Öğretmenlerin çoğu Fen Bilimleri Öğretim Programında değerler eğitimine yeterince yer verilmediğini çeşitli nedenler sıralayarak ifade etmişlerdir. Son olarak, görüşmeye katılan öğretmenlerin çoğunluğu yaşamsal örneklerle, doğa ve canlının gerekliliği içselleştirilerek, somut etkinliklerle ve öğrencinin doğrudan sürece dahil edilmesiyle ya da okul dışı yaşantının okula uyarlanmasıyla değerler eğitiminin mümkün olacağını vurgulamışlardır.