Ortak bilgi yapılandırma modeline uygun hazırlanmış öğretimin öğrencilerin çevre okur-yazarlık düzeylerine etkisi “İnsan ve Çevre” ünitesi örneği

Abstract

Bu çalışmanın amacı, Ortak Bilgi Yapılandırma Modeline (OBYM) uygun hazırlanmış öğretim ile okul dışı öğrenme ortamlarıyla desteklenmiş OBYM’ye uygun öğretimin 5. sınıf düzeyinde öğrenim gören öğrencilerin “İnsan ve Çevre” ünitesindeki kavramsal anlamalarına, çevreye yönelik sorumlu davranışlarına, çevreye yönelik duyuşsal eğilimlerine, çevreye yönelik problem belirleme ve problem çözme becerilerine ve çevre okuryazarlık düzeylerine olan etkisini araştırmaktır. Araştırma İstanbul’da bulunan bir ortaokulda öğrenim görmekte olan 74 beşinci sınıf öğrencisi ile yürütülmüştür. Araştırmada iç içe karma desen kullanılmıştır. Araştırma iki deney grubu, deney 1 (n=24), deney 2 (n=25) ve bir kontrol grubuna (n=25) uygulanmıştır. Deney 1 grubunda OBYM’ye uygun hazırlanan öğretim, deney 2 grubunda okul dışı öğrenme ortamlarıyla desteklenmiş OBYM’ye uygun öğretim ve kontrol grubunda da fen bilimleri dersi öğretim programına uygun öğretim gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın sonucunda en fazla kavramsal değişimlerin deney 1 ve deney 2 gruplarında yaşandığı görülmüştür. Deney ve kontrol grupları arasında çevreye yönelik duyuşsal eğilim düzeyleri açısından anlamlı bir farklılık olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Okul dışı öğrenme ortamlarıyla desteklenmiş OBYM’ye uygun öğretimin sadece OBYM kullanımı ve fen bilimleri dersi öğretim programına uygun öğretime göre öğrencilerin çevreye yönelik sorumlu davranışlarını deney 2 grubu lehine anlamlı şekilde değiştirdiği sonucuna ulaşılmıştır. Deney 1 ve deney 2 gruplarında OBYM ile yapılan öğretimin fen bilimleri dersi öğretim programına göre öğrencilerin çevreye yönelik problem belirleme ve problem çözme becerilerini anlamlı şekilde değiştirdiği sonucuna ulaşılmıştır. Okul dışı öğrenme ortamlarıyla desteklenmiş OBYM’ye uygun öğretim ile sadece OBYM’ye uygun öğretimin, problem belirleme ve problem çözme becerileri açısından anlamlı bir farklılık oluşturmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Deney gruplarında OBYM ile yapılan öğretim sonucu grupların çevre okuryazarlık alt boyutlarının çoğunun ilişki düzeylerinin yüksek düzeyde olduğu, kontrol grubunda ise bazı alt boyutların ilişkisinin düşük düzeyde olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Deney 2 grubu ile kontrol grubu arasında çevre okuryazarlığı açısından, deney 2 grubu lehine anlamlı farklılık olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Deney 1 grubu ile diğer gruplar arasında çevre okuryazarlığı açısından anlamlı bir farklılık olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Deney 1 ve deney 2 grubu öğrencilerinin OBYM uygulamalarının kendilerine olumlu yönde katkılarının olduğunu düşündükleri sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca deney 2 grubu öğrencilerinin okul dışı öğrenme ortamlarıyla desteklenmiş OBYM’ye uygun öğretimin, çevre eğitimi açısından kendilerine olumlu katkı sağladıklarını düşündükleri sonucuna ulaşılmıştır.