Nazım Hikmet’in Memleketimden İnsan Manzaraları adlı yapıtında metinlerarası bir yolculuk ve çevrilen Türk insanı: Etnografik bir inceleme

Abstract

Türk yazınının kuşkusuz en etkili ve önemli adlarından biri Nazım Hikmet Ran’dır. Nazım, yıllar içinde kendini ve sanatını sürekli yenilemiştir. Birçok yazar, eleştirmen ve edebiyatçı tarafından bu yenilenmelerin doruk noktası olarak Nazım’ın başyapıtı diye nitelendirilen “Memleketimden İnsan Manzaraları” gösterilmektedir. Bu yapıtında, deneyimlediği tüm sanat kollarını ustaca bir araya getirip Türk yazını için yeni bir tür üretmiş olduğu söylenebilir. Şiirin az sözcükle çok şey söyleyebilme özelliğinden faydalandığını ifade etse de anlatıda sinema, tiyatro, destan ve roman unsurları da görülebilmektedir. Biçimindeki yeniliklere ilaveten, içerik de özgün ve çarpıcıdır. Yıllar içinde, kendisinin de belirttiği üzere, özellikle Türk hapishanelerinde geçirdiği on yılı aşkın süre boyunca tanıdığı Anadolu insanını, olabildiğince gerçek ve yalın ifadelerle yapıtında ele almıştır. Anlatının çıkış noktası da olağan hayatlar yaşayan insanların yaşamlarını tek birine odaklanmadan aktarmaktır. Bu bakımdan, yazımı uzun yıllar sürmüş ve tasarladığı anlatı birçok yönden kendini aşmıştır. Bu çalışmada, “Memleketimden İnsan Manzaraları”nın oluşum sürecine etki etmiş olabilecek unsurlar, etnografik yöntemlerle yazdığı mektuplar ve hakkında yazılanlar irdelenerek açıklanmaya çalışılacaktır. “Memleketimden İnsan Manzaraları” adlı yapıtın, 2002’de yayımlanmış en bütüncül İngilizce çevirisi olduğundan söz edilen “Human Landscapes from my Country” adıyla Randy Blasing ve Mutlu Konuk tarafından İngilizceye kazandırılmış çeviri metni Jean Paul Vinay ve Jean Darbelnet tarafından ortaya atılmış olan strateji ve işlemler ışığında betimleyici analiz yöntemiyle ele alınıp çeviribilim alanına katkı sağlamak hedeflenmektedir. Son olarak, çok fazla karakter içeren anlatıda, bu karakterlerin çevrildikleri erek dizgede nasıl şekillendikleri incelenecektir.