Kıyı alanları yönetimi ve morfolojik değerlendirme: Terkos kıyı alanı örneği

Abstract

Kıyı alanları ve kaynakları ülkelerin en değerli doğal varlıkları arasındadır. Birleşmiş Milletler (BM,1992) kararlarına göre kıyısı olan devletler kıyı alanlarını ve kaynaklarını sürdürülebilir kalkınma anlayışına uygun bir şekilde kullanması konusunda yükümlüdürler. Kıyısı bulunan her ülke kendi menfaat ve geleceği için bu zenginliklerden sürdürülebilir bir şekilde yararlanmalıdır. Kıyı alanlarında balıkçılık, liman faaliyetleri, gemi taşımacılığı, turizm ve ekolojik sistem gibi korunması gereken hassas dengeler bulunmaktadır. Ülkemizde kıyı alanı yönetiminin öneminin hala farkına varılamaması, sürdürülebilir kalkınma planlarının yapılmaması, kanuni eksiklikler ve denetleme kurumlarının yetersiz kalması gibi nedenler yüzünden kıyı alanlarımız ciddi tehlike altındadır. Bu tez çalışmasında kıyı alanlarının yönetimi ve gerekli sistemleri açıklanmış ve etkin bir kıyı alanı yönetim planının oluşturulması gereken İstanbul'un önemli içme suyu kaynaklarından biri olan Terkos Gölü Havzası'ndaki kıyı çizgisi değişimindeki sorun ortaya konularak sayısal model ile desteklenmişitr. Birinci bölümde, kıyı alanlarının tanımı yapılarak kıyı alanlarındaki kurumsal ve fiziksel altyapılar açıklanmıştır. Uzaktan algılama sistemleriyle yeryüzündeki değişimler hızlı ve doğru şekilde belirlenerek problemler kolayca saptanabilir. İkinci bölümde, uzaktan algılama yöntemleri ve kıyı alanlarındaki kullanım amaçları belirtilmiştir. Ülkemizde erozyona uğrayan kıyılar içerisinde büyük öneme sahip olan ve bütünleşik kıyı alanı yönetim planıyla korunması gereken Terkos Gölü Havzası'nın jeomorfolojisinden üçüncü bölümde bahsedilmiştir. Dördüncü bölümde ise Terkos Gölü kıyı alanında uzaktan algılama yöntemi kullanılarak kıyı erozyon saptanmış ve Terkos kıyı morfolojisinin sayısal modeli oluşturulmuştur. Son bölümde ise kıyı alanlarının yönetiminin ülkemiz için önemine vurgu yapılarak Terkos Gölü'nün su kaynağı olarak sürdürülebilir bir şekilde kullanılmaya devam edilebilmesi ve bu kıyı alanında etkin bir kıyı yönetim planının oluşturulması gerekliliği ortaya konulmuştur.