Halil kenti al-haram al-ibrahimi dini yapısı örneğinde korunma sorunları ve çözüm önerileri - Alshweiky, Rabab (My University, 2018)
El-Halil Şehrinde medeniyet Kenaniler bu bölgeye yerleştiği zaman başladı. Kenaniler burada binalar inşa ettiler; tarımı geliştirdiler ve burayı uluslararası ticaret yollarından biri haline getirdiler. El-Harem El-Ibrahimi’nin önemi de Hz. İbrahim Aleyhisselamın eşi Sara’yı burada bulunan mağaraya defnetmesiyle birlikte başladı. Bu mağaraya sonradan Yakub ve İshak’ın (A.S) da defnedildiğine inanılmaktadır. Sonra bu mağaranın etrafina, kabirleri korumak amacıyla taştan bir Sur inşa edildi. Yapılan bu Sur, belli bir süre, kabirleri korumaktan başka bir vazifesi olmayan, kapalı bir yapı olarak kaldı. Ancak daha sonraları, tarihin değişik dönemlerinde, üzerinde kilise veya cami olarak kullanıma uygun bazı değişiklikler yapılmak suretiyle, kilise ve cami olarak kullanılmaya başlandı. xii Bina 1994 yılına kadar Cami olarak kullanılmaya devam etti. El-Harem El-İbrahimi katliamından sonra ikiye bölündü ve aynı anda hem cami hem de sinagog olarak kullanılmaya başlandı. Bu bölünme neticesinde binanın mülkiyeti ile ilgili anlaşmazlıklar ortaya çıktı. Bu konuda çeşitli sözleşmeler ve uluslararası anlaşmalar yapıldı. Bu durumun binanın restorasyonu ve korunmasına etkisi olduğu gibi Dünya Mirası Listesine, hangi kültürel miras kategorisinde kayıt edilmesi gerektiğine dair tartışmaları da beraberinde getirdi. Günümüzde El-Harem El-Ibrahimi saldırılara maruz kalmakta ve bu konuda yapılmış olan uluslararası anlaşmalar çiğnenmektedir. El-Harem El-ibrahimi’nin etrafi barikatlarla çevrilmiş ve restorasyon yasaklanmıştır. Meydana gelebilecek afetlere karşı uygulanacak bir idari plan yoktur. Tüm bunlara ek olarak; Filistin’de kültürel mülkiyetlerin korunmasıyla ilgili kanunlarda eksiklikler ve yanlışlıklar vardır. El-Halil Şehirinin Eski Kenti ile El-Harem El-ibrahimi, çok nadir olan uluslararası değerlerine, özgünlüklerine ve bütünselliklerine etki edebilecek bir çok tehlikenin olmasından ve bu tehlikelerin zamanla bu eserlerin Dünya Mirası Listesine aday kılan özelliklerini kaybetmelerine neden olabileceği ihtimalinden dolayı, Tehlike Altındaki Dünya Mirası Listesine alınmışlardır. Bu nedenle, söz konusu mülkiyetlerin tarihi, siyasi ve idari durumları ile bu mülkiyetleri etkileyecek sorun ve tehlikeler üzerinde çalışma yapılmış; değerlerinin ve özelliklerinin mümkün olabildiği kadar korunabilmesi amacıyla acil durum planı ve kanun önerileri yapılmıştır. El - Halil Şehrinde medeniyet Kenaniler bu bölgeye yerleştiği zaman başladı . Kenaniler burada binalar inşa ettiler ; tarımı geliştirdiler ve burayı uluslararası ticaret yollarından biri haline getirdiler . El - Harem El - Ibrahimi’nin önemi de Hz . İbrahim Aleyhisselamın eşi Sara’yı burada bulunan mağaraya defnetmesiyle birlikte başladı . Bu mağaraya sonradan Yakub ve İshak’ın ( A.S ) da defnedildiğine inanılmaktadır . Sonra bu mağaranın etrafina , kabirleri korumak amacıyla taştan bir Sur inşa edildi . Yapılan bu Sur , belli bir süre , kabirleri korumaktan başka bir vazifesi olmayan , kapalı bir yapı olarak kaldı . Ancak daha sonraları , tarihin değişik dönemlerinde , üzerinde kilise veya cami olarak kullanıma uygun bazı değişiklikler yapılmak suretiyle , kilise ve cami olarak kullanılmaya başlandı . xii Bina 1994 yılına kadar Cami olarak kullanılmaya devam etti . El - Harem El - İbrahimi katliamından sonra ikiye bölündü ve aynı anda hem cami hem de sinagog olarak kullanılmaya başlandı . Bu bölünme neticesinde binanın mülkiyeti ile ilgili anlaşmazlıklar ortaya çıktı . Bu konuda çeşitli sözleşmeler ve uluslararası anlaşmalar yapıldı . Bu durumun binanın restorasyonu ve korunmasına etkisi olduğu gibi Dünya Mirası Listesine , hangi kültürel miras kategorisinde kayıt edilmesi gerektiğine dair tartışmaları da beraberinde getirdi . Günümüzde El - Harem El - Ibrahimi saldırılara maruz kalmakta ve bu konuda yapılmış olan uluslararası anlaşmalar çiğnenmektedir . El - Harem El - ibrahimi’nin etrafi barikatlarla çevrilmiş ve restorasyon yasaklanmıştır . Meydana gelebilecek afetlere karşı uygulanacak bir idari plan yoktur . Tüm bunlara ek olarak ; Filistin’de kültürel mülkiyetlerin korunmasıyla ilgili kanunlarda eksiklikler ve yanlışlıklar vardır . El - Halil Şehrinin Eski Kenti ile El - Harem El - ibrahimi , çok nadir olan uluslararası değerlerine , özgünlüklerine ve bütünselliklerine etki edebilecek bir çok tehlikenin olmasından ve bu tehlikelerin zamanla bu eserlerin Dünya Mirası Listesine aday kılan özelliklerini kaybetmelerine neden olabileceği ihtimalinden dolayı , Tehlike Altındaki Dünya Mirası Listesine alınmışlardır . Bu nedenle , söz konusu mülkiyetlerin tarihi , siyasi ve idari durumları ile bu mülkiyetleri etkileyecek sorun ve tehlikeler üzerinde çalışma yapılmış ; değerlerinin ve özelliklerinin mümkün olabildiği kadar korunabilmesi amacıyla acil durum planı ve kanun önerileri yapılmıştır .
Tez (Doktora) - Yıldız Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, 2018
Keywords: El-Halil; El-Haram; Mirasın korunması; Bölünmüş miras siteleri; Risk analizi