Bulanık karar vermede birleştirme operatörleri ve uygulamaları - Günay, Hande (My University, 2006)
Sonlu sayıda aday (alternatif) arasından, adayların birçok niteliğine bakılarak en iyisinin seçilmesine Çok Nitelikli Karar Verme denir. Gerçek hayat problemleri kararsızdır, belirsizlik içerir ve çoğu zaman bilgi, tam veya kesin değildir. Bu tür problemleri çözmek için bulanık küme teorisi iyi bir araçtır. Bulanık küme teorisinde bir eleman, bir kümeye belli derecede aittir. Bir elemanın bir kümeye üyeliği ne kadar yüksekse, bu eleman bu kümenin karakteristik özelliğiyle o kadar eşleşir. Alternatifin bir kriteri ne derece iyi sağladığını temsil eden skorlardan genel bir skor elde edip, karara ulaşmak için bir sayı kümesini anlamlı bir sayıya indirgeyen bir fonksiyon olan birleştirme operatörü kullanılır. Çok nitelikli karar problemleri için literatürde birçok birleştirme operatörü mevcuttur. Karar vericiler karar alırken kötümser, iyimser ya da nötr bir davranış sergileyebilirler. Bu davranış şekilleri sırasıyla t-norm, t-konorm ve ortalama operatörleriyle birleştirme yapılarak karara yansıtılır. Nümerik bilginin birleştirilmesinde en çok bilinen ve yaygın olarak kullanılan birleştirme operatörü ağırlıklı aritmetik ortalamadır. Bu operatör verilen değerlerin lineer kombinezonunu hesaplar. Hesaplama yapılırken, değerlerin alındığı kaynakların önemini ya da güvenilirliğini temsil eden ağırlıklar kullanılır. Ayrıca bilgi kaynakları birbirinden bağımsız olduğunda yani kaynaklar arasında etkileşim olmadığında iyi sonuçlar verir. Böyle bir etkileşimin varlığında ise gereksiz kaynakların etkilerinin azaltılması için bulanık integraller ile birleştirme daha uygundur. Hem bir ağırlıklı aritmetik ortalama operatörü hem de bir bulanık integral olan OWA operatörünün en temel özelliği t-norm ve t-konorm operatörleri arasında bir köprü kurmasıdır. Böyle örneklendirebileceğimiz birleştirme operatörleri, bu çalışmamızda ayrıntılarıyla ve çok nitelikli karar problemlerine uygulamalarıyla ele alınmıştır.
Tez (Yüksek Lisans) - Yıldız Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, 2006
Keywords: Bulanık kümeler-temel tanımla; Bulanık karar verme; Birleştirme operatörleri