Yabancı dil olarak Türkçe öğrenen öğrencilerin kelime hazinesi üzerine bir durum tespiti: A1 – B2 örneği - Gündoğdu, Melek (My University, 2020)
Kelime hazinesi bir dili meydana getiren tüm söz unsurlarıdır. Dilin öğrenilmesi kelime hazinesi seviyesi ile eş değerdir. Bu durum ana dili ediniminde geçerli olduğu gibi bir dilin ikinci dil olarak öğretimi için de söz konusudur. Türkçenin yabancı dil olarak öğretimi sürecinde dil seviyelerinin belirleyicilerinden biri de kelime hazinesidir. Bu çalışmada Türkçeyi yabancı dil olarak öğrenen A1, A2, B1 ve B2 düzeyindeki öğrencilerin yazılı dillerindeki kelime hazinelerini, kelime katsayılarını kullanım sıklığı ve yaygınlık doğrultusunda tespit etmek amaçlanmıştır. Nitel araştırmalardan durum çalışması ile yapılandırılan araştırma, iç içe geçmiş tek durum türü ile desenlenmiştir. Çalışma grubunu, bir vakıf üniversitesinin TÖMER biriminde eğitim gören 20 öğrenci oluşturmaktadır. Öğrenciler A1 düzeyinden B2 düzeyine kadar devam eden Türkçe öğretimi seviyelerine dahil olmuş bireylerdir. Her düzeyin sonundaki kur bitirme sınavının yazma bölümündeki öğrenci metinleri çalışmanın inceleme nesnesini oluşturmaktadır. Veriler doküman incelemesi ile toplanmış, “kelime, özel isim, ikileme, deyim, atasözü, kalıp söz” birimleri ile kodlanmıştır. İçerik analizi ile yapılan çözümlemelerle kategoriler oluşturulmuş, nitel veriler nicelleştirilerek kelime listelerine çevrilmiş ve bu veriler betimsel analiz ile değerlendirilmiştir. Çalışma inandırıcılık ve aktarılabilirlik ölçütleri gözetilerek gerçekleştirilmiştir. Yapılan incelemeler sonucunda A1 seviyesinde toplam 3754, farklı 742; A2 seviyesinde toplam 3316, farklı 662; B1 seviyesinde toplam 4464, farklı 835; B2 seviyesinde toplam 520, farklı 1000 kelime hazinesi unsuru tespit edilmiştir. Tüm seviyelerde elde edilen kelime hazinesi unsuru toplam 16554, farklı 1981 adettir. Kelime katsayısı A1 için 0.20, A2 için 0.20, B1 için 0.19, B2 için 0.20 ve tüm seviyeler açısından 0.11 olarak tespit edilmiştir. Yaygınlığı 4 olan kelime hazinesi unsurları toplam 9730, farklı 179; yaygınlığı 3 olan unsurlar toplam 2185, farklı 180; yaygınlığı 2 olan unsurlar ise toplam 1956, farklı 361 tane olarak belirlenmiştir. Sadece bir seviyede kullanılan kelime hazinesi unsularının sayısı toplam 2683, farklı 1261’dir. İlk defa kullanılan yeni kelime sayısı A2’de 375, B1’de 362, B2’de 502’dir. Kelime hazinesi gelişimi A2’de %51, B1’de %32 ve B2’de %34 düzeyindedir. Öğrencilerin ikileme, atasözü ve kalıp söz kullanımında, kelime ve deyim kullanımına oranla sınırlılık tespit edilmiştir. Araştırma sonuçları halihazırda gerçekleştirilmiş iki farklı çalışmanın sonuçları ile benzerlik göstermiştir.
Tez (Yüksek Lisans) - Yıldız Teknik Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, 2020
Keywords: Yabancı dil olarak Türkçe öğretimi; Söz varlığı; Kelime hazinesi