http://dspace.yildiz.edu.tr/xmlui/handle/1/104 2026-04-05T13:40:32Z 2026-04-05T13:40:32Z Özkök, Mete Korhan http://dspace.yildiz.edu.tr/xmlui/handle/1/13287 2023-04-04T08:05:25Z 2022-01-01T00:00:00Z

Kentsel mekânın değişim sürecini incelemeye yönelik yöntem önerisi Özkök, Mete Korhan Bu çalışma ile kentsel mekândaki tarihsel değişimin, hareketlilik kavramı ve hareketlilik örüntülerinin tespitine yönelik geliştirilen analitik yöntem çerçevesinde incelenmesini amaçlamaktadır. Hareketlilik, fiziksel mekân üzerindeki içsel ve dışsal (sosyal, ekonomik, kültürel, politik vd.) etkenlerin yansımaları ile kavramsallaştırılmış ve bu konudaki teorik görüşler (Mekân Dizimi Teorisi, Yapısalcı Teori) ile birlikte değerlendirilmiştir. İlgili ek literatür taramaları ile kentsel mekandaki hareketliliği etkileyen bileşenler tanımlanmış, sonucunda yöntemin metodolojik kurgusu oluşturulmuştur. Yöntem önerisinin denendiği çalışma alanı olarak Edirne Kaleiçi Bölgesi seçilmiş, belirli dönemler özelinde (1854,1918,1940,1985,2020 yılları) altlık haritalar incelenmiştir. Edirne kenti mekânsal kurgusu geçmişten günümüze birçok farklı dönemin özelliğini, politik-ideolojik, sosyal ve ekonomik etkilerini içermesi bakımından inceleme açısından uygun bir örnek olduğundan hareket tercihlerinin tespitinde sosyo-ekonomik olguların etkisi gözlemlenebilmektedir. Fiziksel yapıda sokak örüntüleri bazlı "doğal hareket" (Mekân Dizimi, Ağ Analizleri-PageRank Algoritması), sosyal, ekonomik ve politik mekân kullanımları bazlı "yönlendirilmiş hareket" (Kentsel Ağ Analizi) analizlerinin sentezi sonucunda sonuç hareketlilik örüntüleri tespit edilmiştir. Örüntüler ilgili dönem tarihi kayıtları ile karşılaştırılmış, ek olarak korelasyon, regresyon testleri ile değerlendirmeler yapılmıştır. Çalışmanın ana tespitlerinden biri -tarihi kayıtlar ile görülen uyum doğrultusunda- kentsel mekândaki değişimin hareketlilik örüntüleri ile okunabileceği, geliştirilen öneri yöntemin tutarlı bir analitik çerçeve sunduğu şeklindedir. Kurgulanan bu yöntem yaklaşımının; birçok farklı niteliği "hareket" kavramı altında bütünleştirmesi ve sorgulanabilir hale getirmesi açısından literatüre katkı sağlayabileceği düşünülmektedir. Tez (Doktora) - Yıldız Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, 2022

2022-01-01T00:00:00Z Koca, Aysun http://dspace.yildiz.edu.tr/xmlui/handle/1/13286 2023-04-04T08:01:32Z 2022-01-01T00:00:00Z

Karar alma süreçlerinde çocuk katılımı: İstanbul'da yerel yönetimler için bir yöntem denemesi Koca, Aysun Bu tezde, çocukların ve yetişkinlerin aynı şehri paylaşması yaklaşımını karar alma mekanizmaları içine yerleştirme hedefinden yola çıkılmış, bir hak olarak katılımı çocuklarla birlikte etkinleştirme ve çocuğun şehirle olan ilişkisini anlama amaçlanmıştır. Hak kavramı düşün dünyasında yaklaşık iki bin yıllık bir geçmişe sahip olsa da, yalnızca iki yüz yıldan beri güvence altındadır. Hak alanında çocuğa özel önem verilmesi gerekliliği ise 20. yüzyılın konusu olarak güvence altına alınmaya başlanmıştır. Yaşar Kemal'in "Ben çocuklara çocuk gibi davranmam. Bir çocukla ilişkim, dostluğum, arkadaşlığım varsa, o benim arkadaşımdır, çocuk değildir." diyerek özetlediği gibi, çocuğu birey olarak kabul etmek, çocuğun görüşünü almak, dünyada genelinde yeni yeni odağa alınan konular arasındadır. Saha çalışmasında kullanılan katılımlı eylem araştırması, hedef kitle üzerinde değil; hedef kitle için hedef kitle ile beraber yürütülen bir süreçtir. Böylece araştırmanın temel dayanak noktasını oluşturan çocuklarla beraber şehri paylaşma bakış açısına yakınlaştıran bir yaklaşımdır. Bu çalışmada araştırmacının çözüm veya değişim önermemesi, topluluğun içinde bulunarak ve onlarla birlikte hareket ederek soruna çözümü beraber bulmaları, diğer araştırma yöntemlerinden farklı ve özgün yanıdır. Araştırma boyunca, yetişkinlerin çoğunlukla çocuğun korunmasını odağa alan yaklaşımları ve bu durumun çocukların haklarının hayata geçmesi önündeki engelleri üzerinde durulmuştur. Bu konudaki en güçlü yargı özellikle eğitim, barınma, sağlık gibi hak ihlalleri öne çıkarılarak, katılım hakkının çocuk için daha az önemli olduğu algısının yaratılmaya çalışılması olmaktadır. Bu da, hak olarak katılımın, yasa koyucular ve karar vericiler tarafında tam anlamıyla yerleşmemiş olduğuna işaret etmektedir. Bu tez ile üretilen "Çocuklarla Beraber Karar Alma Rehberi", çocukların hangi aşamalarda, hangi birimler aracılığı ile katılacağını tanımlaması ve süreci belirginleştirmesi açsından bu tezin özgün katkısıdır. Çocukların bugünün paydaşı olarak görülmesini destekleyen rehber, çocuk katılımını çocukların görünürlüğünü sağlama, yetişkinlerle eşitler ilişkisini kurma, katkılarını önemseme ve etkili olmasını sağlama, gelişimlerine uygun olarak dahil olma veya olmamalarını destekleme, kapsayıcı olma, şeffaf ve hesap verebilir olma, geri bildirim verme açılarından süreç olarak görülmesini desteklemektedir. Tez (Doktora) - Yıldız Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, 2022

2022-01-01T00:00:00Z Köse Görgülü, Neşe http://dspace.yildiz.edu.tr/xmlui/handle/1/13285 2023-04-04T07:58:02Z 2022-01-01T00:00:00Z

Yaşlı nüfusun aktivite düzeyi ve yaşam kalitesi ilişkisi, Sinop ili örneği Köse Görgülü, Neşe "Yaşlı Nüfusun Aktivite Düzeyi ve Yaşam Kalitesi İlişkisi, Sinop İli Örneği" başlıklı bu çalışmanın konusu yaşlı yaşam kalitesinde aktivite biçimlerinin ve düzeyinin etkisini kentsel ve kırsal ölçekte belirlemek, bu doğrultudaki eksikleri saptayarak yapıcı önlemler alınmasını sağlamaktır. Teknoloji ve geriatri bilimindeki ilerlemeler, kentsel ve kırsal yaşam kalitesindeki artış, koruyucu hekimliğin yaygınlaşması gibi gelişmeler günümüzde ölüm oranlarının azalmasına ve yaşlı nüfusunun, nüfus ortalaması içerisinde çoğalmasına yol açmıştır. Bu bağlamda yaşlılar için dikkate alınması gereken konular öncelik kazanmıştır. Birinci bölümde çalışmanın literatür özeti, problem tanımı, çalışmanın amacı, kapsamı, yöntemi, hipotezi, kabulleri, sınırları ve tezin önemi ele alınmıştır. Yaşlılık tanımı, yaşlanma süreci, gerontoloji kavramı, gerontolojinin türleri, biyolojik sosyal ve psikolojik yaşlılık kuramları ikinci bölümde incelenmiş; bu kuramlar içinden Aktivite Kuramı derinlemesine analiz edilmiştir. Daha sonra yaşlılık göstergeleri incelenerek dünyada ve ülkemizdeki demografik değişimler nitel verilerle gösterilmiştir. Sonrasında ise dünyada ve ülkemizdeki kırsal-kentsel nüfus değişimleri ve bu alanlardaki yaşlılık oranları ortaya koyulmuştur. Çalışmanın üçüncü bölümünde yaşam kalitesi kavramı, bu kavramın kısaca tarihsel gelişimi, yaşam kalitesi göstergeleri, yaşlılıkta yaşam kalitesinin belirleyicileri tartışılmıştır. Yaşlanma süreci ile ilgili fizyolojik, sosyolojik, psikolojik, ekonomik ve çevresel sorunlar ortaya konarak, yaşlılık sorunlarına getirilen çözüm önerileri (başarılı yaşlanma, yerinde yaşlanma, sağlıklı ve aktif yaşlanma, DSÖ Yaşlı Dostu Kentler ve Topluluklar Ağı) dördüncü bölümde incelenmiştir. Beşinci bölümde öncelikle Türkiye'deki yaşlı yığılma haritalarının çakıştırılması ile çalışma alanı Sinop olarak belirlenmiştir. Daha sonra yaşlı yaşam kalitesini belirleyen ölçütler tekrar edilme ve aktivite ile bağlantılı olma düzeyine göre oluşturulmuştur. Sinop'taki farklı tipolojiye sahip yerleşimlerde (kırsal-kentsel) aktivitenin yaşlıların yaşam kalitesindeki rolü, yaşam kalitesi ölçütleri ile ilişkisi karşılaştırmalı bulgularla ise altıncı bölümde değerlendirilmiştir. Sonuç bölümü olan yedinci bölümde ise aktivitenin yaşlı yaşam kalitesindeki önemi, Türkiye'de yaşlı yaşam kalitesinin arttırılması adına aktivite ile bağlantılı kırsal ve kentsel bölgelerde yapılması gereken çözüm önerileri tartışılmıştır. Tez (Doktora) - Yıldız Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, 2022

2022-01-01T00:00:00Z Çolpan, Nilgün http://dspace.yildiz.edu.tr/xmlui/handle/1/13284 2023-04-04T10:34:05Z 2001-01-01T00:00:00Z

Anadolu Türk kentinde kentsel imaj ögeleri değişim süreci Kastamonu örneği Çolpan, Nilgün Bu çalışmanın ana amacı geleneksel kent dokularını kentsel tasarım ve çevre psikolojisi çerçevesinde inceleyerek öğrenmek ve buna bağlı olarak geleneksel dokuların kentsel imaj ve kentsel tasarım ögeleri konusundaki zenginliğini ortaya koymaktır. Ayrıca, yapı imar düzenleri ile gelişen konut alanlarının kentsel tasarım ve imaj konularındaki eksiğine dikkat çekmek ve gelişme alanlarının planlanmasında kentsel imaj faktörünün gözetilmesi amacıyla imaj ögelerinin tasarlanması konusunda ipuçlarını ortaya koymak da çalışmanın hedeflerinden biridir. Bu amaca ulaşmakta kullanılan temel yöntem ise, kentsel ve dokusal ölçekte özelliklerini korumuş olan yerleşmelerden birini seçerek analiz etmek, seçilen bu yerleşmede geleneksel doku ve gelişme dokularını kentsel imaja katkı ve içerdikleri imaj ögeleri yönünden karşılaştırmaktır. Bu çalışmada Anadolu Kenti'nin daha önce ele alınmamış olan 'kentsel imaj' boyutu algılama, öğrenme, sevme ve benimseme çerçevesinde incelenmektedir. Söz konusu incelemede gözlem, sözlü sorgulama, çizili sorgulama, farklı dönemlere ait kent fotoğraflarını ve haritalarını karşılaştırma yöntemleri kullanılmıştır. Bu yöntemlerin uygulanması ve sunulmasında da konuyla ilgili Lynch, Appleyard, Milgram gibi bilim adamlarının kentsel imaj çalışmaları Anadolu Kenti kapsamında değerlendirilmiştir. Araştırma örneği olarak Anadolu Kenti niteliklerini gösteren, günümüze kadar çok az değişikliğe uğramış geleneksel dokulara sahip olan Kastamonu kenti seçilmiştir. Bu kentin seçilmesindeki diğer önemli etkenler ise yerleşmenin kentsel imaj ögeleri açısından istenilen özelliklere sahip olması ve geleneksel yerleşmenin bir bütün olarak algılanmasını sağlayarak yerleşmenin görsel değerini arttıran (çanak biçimli) makroformudur. Beş bölümden oluşan çalışmanın Giriş bölümünde ülkemizdeki kentlerin çevre psikolojisi bağlamındaki sorunlarına değinilerek bu sorunlara neden olan kentsel tasarım çalışmalarının gerektiği anlamda uygulanmayışı konusu ele alınmıştır. Bu başlık altında çalışmanın amacı ve kapsamı irdelenerek araştırma örneği seçimine değinilmiş, analiz yöntem ve teknikleri açıklanmıştır. Son olarak çalışmayı oluşturan bölümlerin içerikleri özetlenmiştir. Kavramsal Çerçeve konulu ikinci bölüm dört alt başlıktan oluşmaktadır. Bunlardan ilki 'algılama kavramının' açıklandığı alt başlıktır. İkinci alt başlıkta ise çalışmaya temel oluşturan dört kuram ele alınmaktadır. Algı kavramına temellenen bu kuramlardan birincisi, özellikle çalışmanın gözlem sürecini yönlendiren 'Gestalt Kuramı'dır. İkinci kuram 'Algılamada Ekolojik ve Kültürel Kuram' ile üçüncü kuram 'Zihinsel Haritalar Kuramı' çalışmanın sözlü ve çizili sorgulamalarının gerçekleştirilmesi ve yorumlaması süreçlerinde değerlendirilmiştir. Çalışmada inceleme konusu olan 'Kentsel İmaj Kuramı'ndan ise araştırmalar sonucunda elde edilen verilerin kent mekanı bağlamında yorumlanmasında yararlanılmıştır. Üçüncü alt başlık ise tezin diğer temel kavramı olan 'Anadolu Kenti'nin tanıtılmasını içermektedir. Çalışmaya konu olan yerleşme özellikleri, çalışma içeriğinin gerektirdiği kapsamda, işlev alanları ve imaj öğeleri çerçevesinde ele alınmıştır. Dördüncü alt başlık bölüm değerlendirmesidir. Çalışmanın üçüncü bölümünün konusu Kastamonu kentinde imaj ögeleri incelemesidir. Bu bölümde öncelikle Kastamonu kentinin seçilme nedenleri açıklanmaktadır. Bunun devamında ise yerleşmenin konumu, tarihsel ve mekansal gelişim süreçleri ele alınmaktadır. Bu bölümün sonunda yerleşme ile ilgili bilgiler, gözlemler ve 'Kentsel İmaj Kuramı' ışığında uzman gözüyle kentin imaj ögeleri değerlendirilmektedir. Farklı dönemlere ait fotoğraf ve haritalar yardımı ile incelenen imaj ögelerinin değişimi bölümün değerlendirme kısmında sunulmaktadır. Çalışmanın dördüncü bölümü bir önceki bölümde ortaya konan kentin imaj ögelerinin kentte yaşayan yetişkinler, lise öğrencileri ve İstanbul'a göç etmiş kişilerin düşünceleri ve bilgileri kapsamında test edilmesi sürecini içermektedir. Bu bölümde farklı grup ile yapılan görüşmeler sonucunda yerleşmenin algılanmasındaki farklılıklar ve bunları etkileyen etmenler ele alınmaktadır. Üçüncü bölümde sıralanan Kastamonu yerleşmesi imaj ögeleri bu bölümün değerlendirmesinde zihinsel haritalardan derlenen imaj ögeleri ile karşılaştırılmaktadır. Son bölümde çalışmadan elde edilen sonuçlar ele alınmıştır. Bunlara ek olarak bu araştırmanın ne gibi çalışmalara temel oluşturacağı ve ne tür çalışmaların başlangıcı olduğu konusuna da bu bölümde yer verilmektedir. Tez (Doktora) - Yıldız Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, 2001

2001-01-01T00:00:00Z