http://dspace.yildiz.edu.tr/xmlui/handle/1/119 Thu, 30 Apr 2026 12:19:10 GMT 2026-04-30T12:19:10Z http://dspace.yildiz.edu.tr/xmlui/handle/1/12628 Neoklasik iktisadın sert çekirdeğine nöroiktisat çerçevesinde eleştirel bir bakış Badur, Muhammet Mesut Nöroiktisat, neoklasik iktisadın insan davranışlarına dair ortaya koyduğu varsayımların eksikliklerinden doğan, disiplinlerarası bir alandır. Nöroiktisadın ortaya çıkış sürecinde neoklasik iktisadın varsayımlarına yönelik eleştiri getiren davranışsal ve deneysel iktisatla birlikte nörobilim alanındaki gelişmeler de etkili olmuştur. Nöroiktisadın temel amacı, insan davranışlarının iktisadi boyutlarını, nöropsikolojik verileri kullanarak açıklamaktır. Ancak, nöroiktisadın iktisat disiplinine katkı sağlayıp sağlayamayacağı ve hangi konularda iktisat disiplinine katkı sunabileceği üzerinde bir tartışma vardır. Bu bağlamda, bu çalışmanın üç temel amacı bulunmaktadır. Bunlar; nöroiktisadın ortaya çıkışını neoklasik iktisadın sert çekirdeği bağlamında araştırmak, nöroiktisada yöneltilen eleştirileri iktisat disiplininin gelişimi perspektifinden değerlendirmek ve nöroiktisadın iktisat disiplinine potansiyel katkılarını tespit etmektir. Çalışma iki temel sonuç ortaya koymaktadır. Birincisi, nöroiktisat, iktisadi karar alma modellerinin açıklama gücünü artırma potansiyeli taşımaktadır. Nöroiktisat, standart karar alma modellerinin anomalilerinin nöral arka planını açıklayabilir ve bu modellerin dışarıda bıraktığı değişkenlerin değerlendirilmesiyle yeni modeller kurulmasını sağlayabilir. İkincisi, kültürlerarası nöroiktisadi çalışmalarla farklı toplumlara ait karar alma süreçlerinin nöral arka planının analiz edilmesi imkanı yakalanabilir. Tez (Yüksek Lisans) - Yıldız Teknik Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, 2019 Tue, 01 Jan 2019 00:00:00 GMT http://dspace.yildiz.edu.tr/xmlui/handle/1/12628 2019-01-01T00:00:00Z http://dspace.yildiz.edu.tr/xmlui/handle/1/12627 AB ülkeleri ve Türkiye’nin ticaret ilişkilerine ağ yaklaşımı Koç-Topal, Demet Ülkeler arası ticaret ilişkileri klasik yaklaşımlarla incelenirken genellikle toplam ihracat/ ithalat, toplam ihracat/GSYH (Gayri Safi Yurtiçi Hasıla), toplam ihracat/ ithalat içinde söz konusu ülkenin sahip olduğu pay gibi birinci derece veriler kullanılmaktadır. Bu veriler, ülkeleri izole edip, diğer ülkeler dikkate alınmadan elde edildiği için sadece ülkeye özgüdür. Klasik iktisat yöntemlerinin bu yüzeyselliğine karşın, uluslararası ticaret ilişkilerine ağ yaklaşımı, daha derin analiz yapabilme olanağı sağlamaktadır. İlk olarak sosyometri ile temelleri atılan ağ yaklaşımı, iktisat biliminde ticari ve finansal ilişkilerin analizinde kullanılmıştır. Bu yüksek lisans tezinde de AB ülkeleri ve Türkiye’nin ticaret ilişkilerinde 2008 krizinin, ağın kompleks yapısında değişmelere neden olacağı hipotezinden hareketle, söz konusu ülkelerin ticari ilişkileri 2003 ve 2014 yılları periyotunda, ağ yaklaşımı kapsamında analiz edilmiştir. Bu ülkelerin seçilme sebebi Türkiye’nin AB ülkeleri ile yoğun ticari ilişkilerinin olmasıdır. Ağ yaklaşımı kapsamında ilk olarak ülkeler kuvvet yasası dağılımına uygunluk açısından incelenmiş ve söz konusu bazı yıllarda bu yasaya uygun dağılım sergilediği bulunmuştur. Bu dağılım, ülkelerin heterojenliğini ve ticari bağlantılarını oluştururken tercihli ilave ilkesine uygun davrandığını başka bir deyişle; ülkelerin ağa girerken tercih kullandığı ve bu tercihlerinin de ağda daha yoğun bağlantılara sahip ülkelerle daha yoğun bağ kurma yönünde olduğunu göstermesi açısından önemlidir. Bu ağın kuvvet dağılımının, 2008 kriz dönemi ile 2010, 2013 ve 2014 yıllarında kuvvet yasası dağılımına uymadığı gözlenmiştir. Bu durum, kriz ile birlikte ülkelerin ticaret hacimlerindeki değişmeler nedeniyle kuvvet yasasına uymayan yıllarda ağda, ülkeler arası heterojenliğin azaldığını göstermektedir. Bu tez çalışmasında ayrıca ağların önemli topolojik özelliklerinden biri olan farklılık eğilimli (disassortativity) yapı gözlenmiştir. Buradaki eğilim çok şiddetli olmamakla birlikte, bu yapı merkez-çevre ilişkisinin bir göstergesidir ve bu çalışmada merkez-çevre ilişkisinin yıllara göre değişimi de incelenmiştir. Buna göre, Almanya, Hollanda, Fransa, Belçika-Lüksemburg gibi AB’nin kurucu ülkeleri merkezde iken; AB’ye yıl itibariyle daha sonra katılan ülkelerin çevrede yer aldığı gözlenmiştir. Türkiye’nin ise merkez ve çevre arasında bir yerde olduğu görülmüştür. Analizde ayrıca ağa w-HITS algoritması uygulanmıştır. Bu algoritma ülkelerin ticaret ağındaki önemlerini, bağlantılı oldukları diğer ülkelerin ticari önemlerini de dikkate alarak ölçer ve böylece ileri derece göstergeler sunar. Bu bağlamda, ülkelerin ağ içindeki önemlerini gösteren ve w-HITS algoritması ile elde edilen ithalat ve ihracat merkezilik skorları zamansal açıdan ve özellikle 2008 kriz dönemindeki değişimleri incelenmiş ve bu veriler birinci derece gösterge olan toplam ihracat ve ithalat içindeki pay değerleri ile karşılaştırılmıştır. Çalışmanın bulguları genel olarak AB ülkeleri ve Türkiye’nin ticari ilişkilerini, kompleks bir ekonomik sistem olarak ele alınıp incelenmesinin özellikle kriz dönemindeki değişimleri daha iyi açıkladığı şeklinde olmuştur. Tez (Yüksek Lisans) - Yıldız Teknik Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, 2017 Sun, 01 Jan 2017 00:00:00 GMT http://dspace.yildiz.edu.tr/xmlui/handle/1/12627 2017-01-01T00:00:00Z http://dspace.yildiz.edu.tr/xmlui/handle/1/12626 2008 küresel krizi ve 1997 Asya krizi karşılaştırmalı analizi Sarımaden, Hakan Ekonomik krizler sonrasında oluşan olumsuz etkiler, yayıldığı ülkelerde yoksulluğu arttırmış ve yaşam standartlarını önemli ölçüde düşürmüştür. Krizlerin bir daha yaşanmaması için iyi analiz edilmesi ve dersler çıkarılması gerekmektedir. Yapılan çalışmada, 1997 yılında Tayland’da başlayıp hızlı bir şekilde Malezya, Endonezya, Filipinler, Kore ve Japonya gibi ülkelere yayılan Asya Krizi tüm yönleriyle ele alınmıştır. 1997 Asya krizi ile birçok Asya ülkesinde yaşam standartları düşmüş ve yoksulluk artmıştır. Krizin olumsuz etkilerini azaltmak için Asya ülkeleri gerek Amerika Birleşik Devletleri gerekse de IMF’ten destek talebinde bulunmuşlardır. Asya’da bu dönemdeki tek olumlu gelişme, Asya ülkeleri ile dış ticaret ilişkisinde önemli role sahip olan Çin devletinin krizden olumsuz etkilenmemesidir. Diğer finansal kriz 2008 yılının Eylül ayında Lehman Brothers’ın iflasının ardından gerçekleşmiştir. Kriz özellikle Yunanistan, İtalya, İrlanda ve Portekiz gibi Avrupa ülkelerini etkileyerek, bu ülkelerin borç krizine girmelerine neden olmuştur. Yapılan çalışmada, her iki küresel kriz ayrıntılı biçimde incelenerek, benzer ve farklı yönleri karşılaştırılmıştır. Krizin çıkmasına neden olan unsurlar ele alınırken, kredi derecelendirme kuruluşlarının etkisi ayrıca incelenmiştir. Karşılaştırmada Asya ülkelerinin iki krizdeki duruşlarına da bakılmıştır. 1997 Asya Krizinden çıkan Asya ülkeleri, 2008 Finansal Krizin olumsuz etkilerini en aza indirmeyi başarmışlardır. Tez (Yüksek Lisans) - Yıldız Teknik Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, 2021 Fri, 01 Jan 2021 00:00:00 GMT http://dspace.yildiz.edu.tr/xmlui/handle/1/12626 2021-01-01T00:00:00Z http://dspace.yildiz.edu.tr/xmlui/handle/1/12625 The effects of countries’ income levels on obesity: A panel data approach Kesici, Büşra Obesity and the diseases related to it are the reasons of approximately 60% of deaths worldwide and cause great increases at rates of morbidity and mortality of countries. It is observed that the obesity problem showed increase year by year in the whole world. Therefore, the studies made on obesity and its reasons gained importance. This study aims to estimate the effect of income on the obesity disease at adults. In our study, obesity is defined, reasons of its emergence, and its effects on the human health and economies of countries are mentioned. The panel data analysis method was applied by using data of WHO and the World Bank belonging to the term 1975-2016. The analysis was made for four groups separately. The first group is the whole countries, including 189 countries. The others are low, middle, and high income countries. As the dependent variable, the prevalence of obesity in adults taken from WHO was used. The variable of interest of our study is GDP per capita. The urbanization, education, employment in industry, health expenditure data of the World Bank are used as control variables. The appropriate model for this analysis is found to be the fixed effects model with the Driscoll-Kraay robust standard errors for all groups. The results indicate that the income increase showed an effect increasing adult obesity in both the low, middle, and high income countries groups and also the whole countries according to our study.; Obezite ve onunla ilişkili hastalıklar dünya genelindeki ölümlerin yaklaşık %60’ının nedenidir ve ülkelerin morbidite ve mortalite oranlarında büyük artışlara neden olmaktadır. Obezite probleminin tüm dünyada yıldan yıla artış gösterdiği gözlenmektedir. Bu sebeple obezite ve nedenleri üzerine yapılan çalışmalar önem kazanmıştır. Bu çalışmanın amacı, gelirin yetişkinlerde obezite hastalığı üzerindeki etkisini tahmin etmektir. Çalışmamızda obezitenin tanımı yapılmış, oluşum nedenlerinden, insan sağlığına ve ülke ekonomilerine etkilerinden bahsedilmiştir. 19752016 dönemine a it WHO ve World Bank verileri kullanılarak panel veri analiz yöntemi uygulanmıştır. Analiz 4 grup için ayrı ayrı yapılmıştır. Birinci grup 189 ülkeyi içeren tüm dünya ülkeleridir. Ülkelerin gelir durumlarının, yetişkinlerde obezite ve gelir ilişkisini ne şekilde etkilediğini belirlemek amacıyla bu ülkeler World Bank gelir gruplarına göre gruplandırılmıştır ve düşük gelirli, orta gelirli ve yüksek gelirli ülke grupları için analiz tekrarlanmıştır. Bağımlı değişken olarak WHO üzerinden alınan yetişkinlerde obezite prevelansı verisi kullanılmıştır. Çalışmamızın ilgi değişkeni kişi başına düşen gayri safi yurt içi hasıladır. Yetişkin obezitesi üzerine etkisi olduğu düşünülen şehirleşme, eğitim, endüstriyel istihdam ve sağlık harcamaları değişkenleri modele kontrol değişkenleri olarak eklenmiştir. Bu değişkenlerin verileri World Bank üzerinden alınmıştır. Yapılan ekonometrik testler sonucu, tüm gruplar için, Driscoll-Kraay dirençli standart hatalar ile sabit etkiler modelinin uygulanmasına karar verilmiştir. Çalışmamızın sonuçlarına göre gelir artışının, hem tüm dünya ülkelerinde hem de düşük, orta ve yüksek gelirli ülke gruplarında, yetişkin obezitesini arttırıcı etki gösterdiği tespit edilmiştir. Tez (Yüksek Lisans) - Yıldız Teknik Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, 2020 Wed, 01 Jan 2020 00:00:00 GMT http://dspace.yildiz.edu.tr/xmlui/handle/1/12625 2020-01-01T00:00:00Z