Endüstri devriminin Osmanlı mimarlığına etkileri: 1847 - 1920

Abstract

Günümüzün insanı elindeki olanakları doğru ve iyi yolda kullanma çabasını sürdürmektedir. Duruma bu açıdan baktığımızda Endüstri Devrimi'nin bize bıraktığı maddi ve manevi birçok kargaşalıklara karşın yeni bir uygarlığın büyük ve insancıl bir geleneğini doğurduğunu söyleyebiliriz. XIX. yüzyılın mimarlık ve sanatını incelediğimizde XX. yüzyılın mimarlığını hazırlayan özellikleri geçmiş çağların üsluplarım taklit eden anıtsal yapıların yerine mühendislerin yeni teknik ve gereçlerden yararlanarak gerçekleştirdikleri yapılarda buluyoruz. Bu çalışmada Endüstri Devrimi ve sonrasında Avrupa'da başlayıp tüm dünyaya ve dolayısıyla Batılılaşma Hareketi'nin sonucu Osmanlı Devleti' ne yayılan mimari alandaki değişimleri göz önüne sermek ve günümüze kadar gelebilmiş, o dönemi anlatan tarihi belge niteliği taşıyan yapılan daha yakından tanımak ve tanıtmak amaçlanmıştır. Bu çalışma beş bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde konuya kısa bir giriş yapılmıştır. İkinci bölümde Endüstri Devrimi ve sonrasında Avrupa ve Amerika'daki mimarlık ortamı ele alınmış, bilimsel buluşlarla teknolojik gelişmeler sonucunda ortaya çıkan ürünlerin mimari sahada kullanılması, farklı düşünce yapılan ve bunu doğurduğu mimari akımlar anlatılmaya çalışılmıştır. Üçüncü bölümde Endüstüri Devrimi ile Osmanlı Mimarlığı'nda ortaya çıkan yeni yapı türleri, ve bu yapı türlerinin Avrupa ve Amerika'daki benzerleri ile karşılaştırması yapılmıştır. Devrin özelliklerini yansıtan yapılar arasından seçilen örnekler katalogda ayrıntılı olarak incelenmiştir. Ayrıca Endüstri devrimi sonrası ortaya çıkan yeni malzeme ve teknolojilerin ilk kullanım alanları ele alınmıştır. Dördüncü bölümde yapılan çalışma ve elde edilen bilgiler değerlendirilmiştir. Beşinci bölümde ise bu bilgiler ışığında bir sonuca varılmaya çalışılmıştır.