Tıbbi atık lojistiğinde iş sağlığı ve güvenliği süreçlerinin iyileştirilmesi

Abstract

Dünyada teknolojinin hızla ilerlemesine bağlı olarak sağlık alanında da her geçen gün yeni gelişmeler görülmesiyle birlikte artan nüfus ve hızlı kentleşme sebebiyle sağlık hizmetlerine olan talep de giderek artmaktadır. Bu trende paralel olarak ortaya çıkan tıbbi atık miktarı ve çeşitliliği de hızla artmaktadır. Bu doğrultuda, özellikle büyük şehirlerde tıbbi atıkların etkin bir şekilde toplanması, taşınması ve bertaraf edilmesi kentsel lojistik kapsamında ele alınan ve güvenlik açısından önem arz eden bir konu olmuştur. Bu çalışmanın amacı, tıbbi atık lojistiği için iş sağlığı ve güvenliği açısından en güvenli ve en kısa mesafede tıbbi atık toplama araçlarının rotalarının belirlenmesidir. Bu çalışmada öncelikle tıbbi atık lojistiği aşamaları belirlenmiş, hiyerarşik bir yapı oluşturulmuş ve Analitik Hiyerarşi Prosesi (AHP) yöntemi ile hiyerarşik yapı içindeki kriterler ağırlıklandırılmıştır. Daha sonra bu kriterlerin hastanelerde ne derece sağlandığı, hastanelerin tıbbi atık sorumluları tarafından değerlendirilmiş ve AHP yöntemi ile elde edilen ağırlıklar ile ilişkilendirilerek her hastane için güvenlik skorları elde edilmiştir. Elde edilen güvenlik skorları, çok amaçlı hale getirilen gezgin satıcı problemi içerisinde kullanılarak tıbbi atık lojistiğinin güvenliği ve toplam taşıma mesafesi optimizasyonunu esas alan iki amaç fonksiyonu oluşturulmuştur. Bu doğrusal programlama modeli çözülerek uzlaşık bir çözüm elde edilmiştir. İstanbul'da karşılaşılan ve sağlık kuruluşlarından kaynaklanan tıbbi atık lojistiğinin çözümüne yönelik olarak önerilen bu model spesifik bir bölge için uygulanmış, çıkan sonuçlar analiz edilmiş ve tıbbi atık toplama araçlarının rotalanmasına dair önerilerde bulunulmuştur.