Kar amacı gütmeyen (NPO) işletmelerde fon yaratma teknikleri üzerine bir inceleme

Abstract

Bu çalışmanın ana amacı, antik dönemlerden bu yana, iyilikseverlik/hayırseverlik v.b. gibi hayır girişimleri ile başlayan, fon yaratarak toplumsal yaşamın belirli kesimlerininin gereksinmelerine, kar amacı gütmeden hizmet sunmanın gelişimini ele almak ve günümüzde oluşturulan çağdaş kurumlarla fon yaratma tekniklerinin irdelenmesini yapmaktadır. Bu bağlamda, işletmelerin temel amaçlan, işlevleri göz önünde bulundurularak gerçekleştirilmiş sınıflamalara ek olarak değişik bir yaklaşımla, kar amacı güden ve kar amacı gütmeyen işletmeler ayırımı yapılmış ve çalışmada ana amaç doğrultusunda, kar maçı gütmeyen işletmeler ayrıntılı bir biçimde incelenmiştir. Bu kavram kapsamında uzun ve köklü geçmişe sahip olan vakıf kurumu ele alınmakta ve Amerika Birleşik Devletlerinde kurumsal bir yapıya kavuşmuş olan 'Ton Yaratma Okulu" fon yaratma ilke ve teknikleri irdelenmektedir. Ayrıca fon yaratma kurumu için çok hayati öneme sahip olan, yöneticiler ve bağışçılar açısından, etik konusu da ele alınmaktadır. Çalışma, giriş, dört bölüm ve sonuç'tan oluşmaktadır. Giriş bölümünde konunun ele alınış nedeni, amacı, kapsamı ve içeriği hakkında açıklamalar yer almaktadır. Birinci bölümde, işletme kavramı ve kapsamı, değişik yazarlara göre sınıflamaları ele alınmakta ve işletmelerin temel amaçlarından kar işlevine göre yeni bir sınıflama yapılarak, kar amacı güden ve gütmeyen işletmeler irdelenmektedir. Kar amacı gütmeyen işletmelerin tanımlanması yapıldıktan sonra, işletmeler arasında en önemli yeri olan ve antik dönemlere kadar uzanan ve güçlü geçmişi ile vakıf kurumu ele alınmakta ve bu kurumla ilgili tanımlar, ve fon yaratma geleneğinin gelişimi incelenmektedir. İkinci bölümde, kar amacı gütmeyen işletmelerin kurumsal yapısı ve yönetimi ele alınmaktadır. Üçüncü bölümde, kar amacı gütmeyen işletmelerin fon kaynaklan ve pazarlar hakkında bilgiler ve deneyimler irdelenmekte ve Amerika Birleşik Devletlerinde Vakıf kurumlan değerlendirilmektedir. Dördüncü bölümde, tezin ana amacı olan kar amacı gütmeyen işletmelerde 'Ton Yaratma" teknikleri ele alınmakta, fon yaratma döngüsü irdelenmektedir. Sonuç bölümünde, çalışmada elde edilen sonuçlar maddeler halinde lenmektedir. Anahtar sözcükler : İşletmeler, Kar amacı gütmeyen işletmeler, Vakıflar, Fon Yaratma ilke ve teknikleri.