Çocuk kitaplarında ışık etkileşiminin okuma deneyimine etkisinin araştırılması: etkileşimli işaret dili alfabesi kitabı vaka çalışması

Abstract

Bu çalışma, çocuk kitaplarında ışığın bir etkileşim ögesi olarak nasıl kullanılabileceği ve bu etkileşimlerin çocukların okuma ve öğrenme deneyimlerine ne gibi katkılarının olabileceğinin araştırılması amacıyla yapılmıştır. Bu amaçla el işaretleri ve bu işaretlerin oluşturduğu gölgelerle oynanan gölge oyunu ile işitme engellilerin kullandığı işaret dilinin pratikteki benzerliklerinden yola çıkılarak çocuklar için ışık etkileşimli bir işaret dili kitabı örnek uygulama olarak hazırlanmıştır. Amerikan İşaret Dili (ASL)’de kullanılan el işaretleri, temsil ettikleri harflerle birebir benzerlik taşımadıkları, bu dili bilmeyen bir kişi tarafından sezilebilirliği zor olduğu ve kullanımı daha yaygın olan bir işaret dili olduğu için hazırlanan kitapta çocuklara ASL işaret dilinin anlatılması tercih edilmiştir. Bu kapsamda çocukların işitme engelli bir kız olan Nora ve onun en yakın arkadaşı olan gölgesi Aron karakterleri aracılığıyla işitme engelli yaşıtlarıyla nasıl tanışabileceklerini ve birbirlerine isimlerini nasıl aktarabileceklerini anlatan “Hello!” isimli kitabın prototipi İngilizce ve ASL kullanılarak hazırlanmıştır. Kitabın tasarım sürecinde özellikle etkileşim tasarımı bakış açısıyla bir tasarım süreci oluşturulmuş ve kitabın hedef grubuna uygun şekilde geliştirilebilmesi için de kitabın kullanıcıları olan çocuklarla kullanıcı odaklı bir araştırma süreci uygulanmıştır. Araştırma aşamasında çalışmanın ana amacı olan ışık etkileşimlerinin çocukların okuma ve öğrenme deneyimlerine faydası kitabın prototipleri kullanılarak işitme engeli bulunmayan ve iyi derecede İngilizce bilen 10 yaşındaki 20 öğrenci ile test edilmiştir. Bu şekilde Işık Etkileşimli İşaret Dili Alfabesi Kitabı projesinin tasarım sürecinde ve sonrasındaki araştırma sürecinde elde edilen çıktılar ile fiziksel etkileşimli çocuk kitaplarının çocukların okuma ve öğrenme deneyimlerine sağlayabileceği faydalar ve bu tür kitapların tasarımında dikkat edilebilecek hususlar konusunda alana katkı sağlanması amaçlanmıştır.