Haliç kıyı şeridinde sanayileşme ile ortaya çıkan kentsel dönüşüm

Abstract

İstanbul'un önemli bir parçası olan Haliç kıyı şeridi, kentin kuruluşundan beri çok çeşitli işlevleri barındırarak gelişimini sürdürmüştür. 19. yüzyıldan itibaren ise, o zamana kadarki gelişiminden tamamen farklı bir yön izlemiş ve zaman içinde kentsel dönüşüme uğramıştır. 20. yüzyılda bu dönüşümün fiziksel, sosyal, ve işlevsel alanlardaki etkileri yoğun olarak hissedilmiş, tarihsel dokuda önemli kayıplar yaşanmıştır. Bu araştırmada, Haliç kıyılarının tarih boyunca izlediği fiziksel ve işlevsel gelişimin nasıl farklı bir yöne kaydığı ortaya konmak istenmiştir.Haliç çevresinin gelişimi ve değişimi, tarihsel süreç içinde, fiziksel ve tarihsel verilere dayandırılarak anlatılmıştır. Öncelikle Byzantion şehrinin kuruluşundan bu yana İstanbul'un ve Haliç'in tarihsel gelişimi, dönemlere ayrılarak anlatılmıştır. Bu dönemler içinde, Haliç kıyılarının fiziksel ve işlevsel gelişimi ortaya konulurken, burada yer alan ticaret, konut, sanayi, sayfiye, kutsal alanlar gibi işlevlerin çevreyi ve Haliç siluetini nasıl etkilediği incelenmiştir.19. yüzyıldan itibaren yaşanan sanayileşme sürecinin, yapılan kentsel planlama çalışmalarının Haliç'in kensel dönüşümüne olan etkileri araştırılmıştır. Sanayileşme ve kent ulaşımı ile ilgili yönetimsel kararların ve planlama çalışmalarının bu dönüşümde önemli rolü olduğu saptanmıştur.Araştırmada, çeşitli dönemlere ait harita, gravür, fotoğraf gibi görsel kaynaklar da kullanılmıştır. Elde edilen bilgi ve verilerden yola çıkarak, Haliç'in dönemsel olarak işlev gelişimini grafiksel bir anlatımla ortaya koyan harita ve siluet çalışmaları üretilmiştir.