İş-aile yaşam çatışması ve zaman yönetimi becerilerinin bireysel performansa etkisi: Sivil havacılık sektöründe bir araştırma

Abstract

Bu araştırmanın amacı; iş-aile yaşam çatışması ve zaman yönetimi becerilerinin bireysel performansa olan etkisini incelemek ve iş-aile yaşam çatışması, zaman yönetimi becerileri ve bireysel performansın demografik değişkenlere göre farklılaşıp farklılaşmadığını belirlemektir. Araştırmada iş-aile yaşam çatışması ve zaman yönetimi becerileri bağımsız değişkeni, bireysel performans bağımlı değişkeni oluşturmakta olup cinsiyet, medeni durum, eş çalışma durumu, bakıma muhtaç ebeveyne sahip olma durumu, öğrenim durumu, yaş, mesleki deneyim süresi ve çocuk sayısı ise demografik değişkenleri oluşturmaktadır. Araştırmada nicel araştırma desenlerinden biri olan kesitsel tarama yöntemi kullanılmıştır. Araştırmanın evreni Türkiye’de sivil havacılık sektöründe görev yapan pilotlardan oluşurken araştırma örneklemi ise Türkiye Hava yolu Pilotları Vakfı üyesi olan ve araştırma anketini cevaplayan 422 pilottan oluşmaktadır. Örneklemden elde edilen veriler SPSS 22 istatistik programı ve LISREL 8.8 programı ile analiz edilmiştir. Bu kapsamda keşfedici ve doğrulayıcı faktör analizleri, güvenilirlik analizi, basit ve çoklu regresyon analizleri, t-testi ve tek yönlü varyans analizleri yapılmıştır. Yapılan faktör analizlerine göre iş-aile yaşam çatışması değişkeni iş-aile çatışması ve aile-iş çatışması boyutlarından; zaman yönetimi becerileri önceliklerin belirlenmesi ve son tarihler, planlama, sosyal aktiviteler ve aile, acelecilik ve işleri yetiştirememe ve zaman öldürücüler boyutlarından; bireysel performans değişkeni ise görev performansı ve bağlamsal performans boyutlarından oluşmaktadır. Yapılan regresyon analizlerine göre iş-aile yaşam çatışması ile bireysel performans arasında anlamlı bir ilişkiye rastlanmazken iş-aile çatışması boyutu görev performansı ve bağlamsal performans boyutlarını pozitif yönde, aile-iş çatışması boyutu ise görev performansı ve bağlamsal performans boyutlarını negatif yönde etkilemektedir. Ayrıca zaman yönetimi becerilerinin gelişmiş olması; bireysel performans ve alt boyutlarını pozitif yönde, iş-aile yaşam çatışması ve alt boyutlarını ise negatif yönde etkilemektedir. Yapılan t-testi ve tek yönlü varyans analizi sonuçlarına göre ise iş-aile yaşam çatışması, zaman yönetimi becerileri ve bireysel performans değişkenlerinin demografik özelliklere göre farklılaştığı bulguları elde edilmiştir.