Sultanahmet Meydanı'nın kronolojik ve mekansal oluşum süreci üzerine bir araştırma

Abstract

Dünya üzerinde önemli bir coğrafi konumda bulunan İstanbul ve bu kentin tarih öncesinden günümüze kadar olan zamanda geçirdiği değişim süreci incelenmiştir. Yapılacak çalışmanın ana unsuru olan meydan kavramı, oluşum unsurları ile incelenmiş, meydan tipolojisi oluşturulmuştur. Batı ve doğu kültürlerinde meydan kavramları incelenerek karşılaştırılmış, günümüz meydan anlayışı ile sonuçlandırılmıştır. Esas inceleme bölgesi olarak, Roma-Bizans Dönemi'nden itibaren şehrin merkezi odak noktası konumunda bulunan ve sırasıyla, Hippodrom, Atmeydanı ve günümüzde de Sultanahmet Meydanı olarak adlandırılan, yaklaşık 1700 yıllık geçmişe sahip tarihi bölge seçilmiştir. Oluşum süreci üzerinde çalışılan Sultanahmet Meydanı'nm Roma-Bizans, Osmanlı imparatorluğu ve Cumhuriyet Dönemi' ndeki durumu incelenmiştir. Bu dönemler içinde meydanı tanımlayan anıtlar gruplandırılarak mimari özellikleri ve meydan oluşumuna katkıları ortaya konulmuştur. Roma-Bizans ve Osmanlı Dönemleri'ne ait restitüsyon denemeleri yapılmıştır. Günümüz durumu ise yapılan analitik rölöve çalışmaları ile saptanmıştır. Tarihsel süreç içerisinde meydanın hangi prensipler, yaklaşımlar doğrultusunda oluştuğu tespit edilmiştir. Günümüzde ağırlıklı olarak bir turizm bölgesi halini alan Sultanahmet Meydanı, yanlış planlamalar sonucu bölgeye çekilen iş hacmi ve trafik yükünün olumsuz baskısı altında kalmıştır. Tarihsel, kültürel, turistik niteliği bölgenin tamamına yönelik bütüncül bir planlama gereğini ortaya koymaktadır. Sürdürülebilir bir koruma sağlanabilmesi için gerekli planlama yaklaşımı, yapısal, yönetsel, sosyal ve teknik boyutlarda sunulmuştur.