Özet:
Roma, Bizans ve Osmanlı İmparatorlukları'nın başkentliğini yapmış olan İstanbul kenti, tarihi ve mimari açıdan önemli bir ticaret merkezidir. İstanbul Tarihi yarımada sınırları içerisinde yer alan Hanlar Bölgesi ise mimarlık tarihinin önemli örnekleri olan tarihi hanları içinde barındırması ve bu hanların asli fonksiyonu olan ticaret işlevinin günümüze değin devam etmesinden dolayı incelenmesi gereken bir bölgedir. Çalışma kapsamında bu bölgede yer alan 21 adet han yapısının yakın çevreleri ile olan ilişkiler ve mekansal özellikleri incelenmektedir.Birinci bölümde, çalışmanın amacı açıklanmakta ve araştırma yöntemi hakkında bilgi verilmektedir.İkinci bölümde, konunun ana kavramı olan "alışveriş" olgusu incelenerek, alışveriş eyleminin tarihi süreç içerisindeki değişimi anlatılmaktadır. Osmanlı dönemindeki alışveriş kültürü hakkında bilgi verilerek, Osmanlı Dönemi'ndeki alışveriş mekanlarının türleri ve özellikleri ile ilgili tanımlamalara yer verilmektedir.Üçüncü bölümde, İstanbul'un geleneksel ticaret bölgesi olan Tarihi Yarımadanın tarihsel gelişimi anlatılmaktadır. Ayrıca, Osmanlı kent içi han mimari özelliklerinin izlenebildiği Hanlar bölgesinin tarihçesi hakkında bilgi verilmekte, bu bölgede yer alan han yapılarının mimari özelliklerindeki değişimler ve gelişimler anlatılmaktadır.Dördüncü bölümde, Hanlar bölgesinde yer alan 21 adet avlulu han, yazılı ve görsel veriler ile tek tek incelenmektedir. Bu hanların benzer ve farklı özellikleri belirlenmektedir. Bu araştırmalar sonucunda, belirlenen hanların yakın çevreleri ile olan ilişkileri, topografyaya uyum sağlayıp-sağlayamadıkları, mekan organizasyonları, kütle biçimleri ve cephe özellikleri yönünden incelenmektedir.Beşinci bölümde, yapılan araştırmaların değerlendirilmesi yapılmakta ve çalışma sonucunda elde edilen sonuç belirtilmektedir. Çalışmanın sonucunda, geleneksel kent içi han mimarisinin önemi ortaya konulmuş ve "Han yapılarının tesadüfi değil, belirli kriterler doğrultusunda inşa edilen ve değişen talep ve gereksinimlere rağmen, her dönemde kullanılabilen esnek yapılar" olduğu sonucuna varılmıştır.
