Özet:
Günümüzde, şehir nüfusunun hızlı ve kontrolsüz bir şekilde artması, yerleşim alanlarının
planlama ve şehircilik ilkeleri gözetilmeksizin oluşturulması ve parsel değerlerinin
öngörülmemiş bir hızla yükselmesi şehirlerdeki yapılaşmanın karakterini belirleyen en önemli
faktörler haline gelmiştir. Artan nüfus yoğunluğu ve nüfusun belli merkezlerde yoğunlaşması
sebebiyle şehir merkezlerindeki boş parsel alanlarına, bodrum kat sayısı fazla olan yüksek
yapılar inşa edilerek parsel alanlarının olabildiğince verimli kullanılması amaçlanmaktadır.
Derin kazılarda kullanılan destekleme sistemleri, kazı alanını en aza indirgemek, kazı
kenarlarını sabit tutmak ve hareketlerin komşu yapılara ya da çevre alanlara zarar vermesini
önlemek amacıyla kullanılan yapılardır. Kazı çukurunun desteklenmesinde, kazı alanı açıklığına
ve kazı derinliğine, çevre yapıların durumuna ve zeminin özelliklerine uygun destekleme
sistemleri seçilmelidir. Bu sistemler ahşap, beton veya çelik iksa yapıları, diyafram duvarlar,
yerinde dökme kazıklar, püskürtme beton ve zemin çivili duvarlar olabilir.
Bu doktora tezi çalışmasıyla destekli kazılarda meydana gelen zemin hareketleri ve bunlara
etki eden faktörlerin incelenmesi amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda inşası tamamlanmış
derin kazılardan alınan arazi ölçümleri ve benzer literatür çalışmalarından elde edilen veriler
ile oluşturulmuş veritabanı üzerinde incelemeler yapılmış, çağdaş bilgi işleme teknikleri ve
sayısal analizlerden yararlanılmıştır. Arazi gözlemleri, İstanbul ve çevresinde inşa edilmiş,
aletsel gözlem yapılan destekli derin kazılardan toplanmıştır. Derin kazılardan alınan ölçümler
literatür çalışmalarıyla birlikte değerlendirilmiş, bir çağdaş bilgi işleme tekniği olan yapay sinir
ağları yaklaşımı kullanılarak farklı kazı aşamalarında oluşan yer değiştirmelerin tahmini
gerçekleştirilmiştir. Geliştirilen model ile farklı kazı aşamalarında tahmin edilen ve sonlu
elemanlar yöntemiyle elde edilen yer değiştirme değerleri, saha ölçümleri ile karşılaştırılarak
modelin başarı performansı değerlendirilmiş, yaklaşımın ileride inşa edilecek derin kazı
projelerinde kullanılabilirliği araştırılmıştır.
